زبان از جمله شاخص­هاي لازم براي برقراري ارتباط و عنصر زبان در ارتباطات بين­المللي بسيار مهم و كارآمد است، در حاشیه اجلاس  شانگهاي که تابستان سال جاری  در كشور تاجيكستان برگزار شد به واسطه زبان مشترك سران سه كشور ايران، تاجيكستان و افغانستان گردهم آمدند و در مذاكرات خود علاوه بر موضوعات مهم كه هر كدام به نوبه خود در توسعه سه كشور قابل توجه بود به مسائل فرهنگي و مورد علاقه نيز پرداختند- برگزاري مراسم باشكوه و در سطوح بين­المللي به مناسبت سالگرد رودكي، راه اندازي راديو و تلويزيون مشترك  به زبان فارسی فارسي و تلاش براي احياي جاده ابريشم كه علاوه بر كاركرد اقتصادي، نقش فرهنگي مؤثري در روابط سه كشور دارد جزو مذاكرات سه جانبة احمدي نژاد، كرزاي و رحمان بود.

امامعلي رحمان، رئيس جمهور تاجيكستان كه تا چند سال پيش امامعلي رحمانف خوانده مي­شد با حذف پسوند اف بر فارس بودن و علاقمندی اش به فرهنگ  خود تأكيد كرد، ضمن آنكه يكي دوسالي هم هست كه آقاي رحمان در مجامع بين­المللي با زبان فارسي صحبت مي­كند و از اين بابت باعث وعصبانیت روسها هم شده است!

فارسي تاجيكي شيرين و شنيدني است، براي اطلاع دوستان مخاطب وبلاگ چند جمله و واژه را در فارسي تاجيكي و ايراني با هم مقايسه مي­كنم. تا نزديكي ريشه­ها معلوم شود. اين واژه­ها را در جريان حضور در مذاكرات  با طرفهاي   تاجيكي يادداشت نموده ام .

اين توضيح هم ضروري است كه در   فارسی تاجيكي علاوه بر لغات روسي، واژگان عربي، سغدي و تركي را به وفور مي­توان يافت.

تيزاندن = سرعت دادن

 يك جهان قناعتمنديم = يك دنيا راضي هستيم.

وزير نقليات = وزير راه و ترابري

نقليات بحري = حمل و نقل دريايي

در سال روان = در سال جاري

برق پراقتدار= برق پرقدرت

متال گدازي= ذوب آهن

 باركشاني = باربري

طلبات= نيازها

 كارتيز مي­رود= كار به سرعت پيش مي­رود

 ترقيات = توسعه

نااستوار= ناپايدار

 پس روي = كاهش

عميق روي= گسترش

 بالاروي = افزايش

مالوي= مالي

خانمها و جنابان= خانمها و آقايان

ممالك ترقي يابنده = كشورهاي در حال توسعه

ممالك ترقي كرده = كشورهاي توسعه يافته

چنين مي­حسابند= چنين مي­پندارند

استفاده ثمره بخش= استفاده بهينه

پروگرام ميان مهلت = برنامه­هاي ميان مدت

 از قفاي فلاني برو= پشت سر فلاني برو

البته واقعاً نمي­شود گفت كه كدام واژه­ها و عبارات اصل  و كدام فرع است، مهم اينكه فهم هر دو شکل عبارات براي فارسي زبانان آسان است.

در دوشنبه پايتخت تاجيكستان تا دلت بخواهد مظاهر فارسي و ايراني اعم از نامها، اعلام، موسيقي، شعر، مجسمه­ها و فرهنگ و آداب رسوم وعادات ديده مي­شود.

در این شهر که بیش از هفتاد سال گرفتار خفقان مارکسیستها بوده  آدم احساس غربت نمي­كند، صدای اذان از گلدسته مساجد طنین انداز است  فرهنگ دیر پای نوروز و چله نشینی برقرار و نواي موسيقي ايراني در تاكسي­ها و مغازه­ها به وفور شنيده مي­شود و تصاويرشخصيت­هاي هنري و علمي ايراني هم بر در و ديوار  نمايان است.

 واقعیت تلخ زبان فارسی در تاجیکستان  رسم الخط است که علیرغم علاقمندی مردم به فارسی هنوز از الفبای روسی استفاده می کنند واگر نبود اندک آشنایی آنها با الفبای عربی آنهم به واسطه قرآن الفبای فارسی برای آنها کاملا بی معنی مینمود. واین بر خلاف لهجه شیرین آنهاست که وقتی صحبت می کنند انسان بی اختیار یاد لهجه مولانا می افتد...