یکشنبه دوازدهم آبان 1387
در جستجوی شعر سعدی
اين حكايت مشهور است كه سر در سازمان ملل مزين به شعر شيخ اجل سعدي شيرازي است كه :
بني آدم اعضاي يك پيكرند
كه در آفرينش زيك گوهرند
چو عضوي به درآورد روزگار
دگر عضوها را نماند قرار
حداقل سي سال است كه اين خبر دهن به دهن، كتاب به كتاب و اخيراً وب به وب در حال تكرار وتواتر است و البته هميشه هم مايه افتخار و سربلندي ايرانيان و نشانه برتري شعر و ادبيات فارسي در ميان ملل جهان ! حتي به خاطر دارم يكي از اساتيد مسلم ادبيات در كتابي نوشته بود: «اينكه از ميان بيش از 150 كشور دنيا و اين همه فرهنگ هاي مختلف و شخصيت هاي بزرگ ادبي جهان شعري از يك شيرين زبان ايرانی را به زبان هاي مختلف (!) در سر در اصلي سازمان ملل طلاكوب(!) مي كنند نشان دهنده اهميت و برتري ادبيات ديرپاي ايران است.» در سفر اخیر به نیویورک بسیار کنجکاو و مشتاق بودم محل نصب این شعر را بیابم. وقتی که به سازمان ملل رفتم به محض آنكه مي خواستم از زير سردرِ سازمان ملل (راستي اينجا چندين ورودي دارد سر در اصلي كدام است؟!) عبور كنم چشمان كنجكاوم را به ميله ها، ستون ها و ديوارهاي كناري دوختم شايد چند واژه دُر دري بيابم يا حداقل مفهوم شعر سعدي را به يكي از زبان هاي بين المللي، اما هرچه جستم هيچ نيافتم! براي يافتن نشاني اين شعر به سراغ یکی از مسئولان ایرانی رفتم و از محل نصب يا حكاكي اين شعر سوال كردم، تا بدانم كجاي سازمان ملل مزين به شعر سعدي است! او كه می خواست مسئله را از سر خودش واكند، با بي ميلي و كم اعتنايي گفت: «اينجا نيست! سر در يكي از ساختمان هاي داخلي نصب شده!» همين براي من كافي بود تا چند بار محوطه سازمان ملل و اطراف آن را ديد بزنم، بعضي جاها گرفتار پليس مي شدم كه با چه والذارياتي موفق مي شدم توضيح بدهم و براي كنجكاوي ام اجازه بگيرم. ولي با اطمينان هيچ نشاني از اين شعر نيافتم، به راستي چگونه سالهاست اين سخن نادرست بدون هيچ مستندي نقل مي شود و اگر اين سخن دروغ نيست چرا تاكنون كسي تصويري از آن را به چاپ نرسانده و يا نشاني دقيق آن را قيد نكرده است؛ چنين مي انگارم كه احتمالاً در سالهاي ابتدايي افتتاح سازمان ملل در نمايشگاهي عمومي از طرف ايران لوحي با اين مضمون در آنجا نصب شده و احتمالاً در مدت كوتاهي بعد برداشته شده باشد و همين باعث شده در طول چند دهه اين اشتباه شگفت آور در دهان همه نويسندگان و سخنرانان و مردم كوچه و بازار بچرخد، جالب آنكه وقتي از بعضي از مسئولين دیگر راجع به اين موضوع سوال كردم آنها گفتند ممكن است اين شعر در ساختمان يونسكو در پاريس يا دفتر سازمان ملل در ژنو نصب شده باشد!
البته پرسشگري من بي نتيجه نبود، چرا كه به خبري دست يافتم كه هم تأييد ادعاي من است و هم راه حلي براي اين مشكل!
موضوع از اين قرار است كه بنا به گفته ظريف، نماينده وقت دائم ايران نزد سازمان ملل! در همين دهه اخير يك تابلو فرش نفيس اثر استاد محمد صيرفيان كه اين شعر در وسط آن به شكل زربافت نقش گرديده از طرف ايران به دفتر هداياي سازمان ملل تقديم شده است تا هم اين خطاي تاريخي رفع شود و هم شعر زيباي سعدي به استحضار جهانيان برسد! ظريف در همين مصاحبه به صراحت گفته اند كه «در تحقيقات به عمل آمده حداقل سه دهه گذشته ، شعر سعدي در هيچ كجاي ساختمان سازمان ملل منقوش نبوده است»
نام ظريف نماينده وقت دائم سازمان ملل باعث يادآوري يك نكته ظريف از سوي سيد فريد قاسمي، پژوهشگر نام آشنای مطبوعات، شد كه سال گذشته از زبان ايشان شنيدم.قاسمي مي گفت: «اصولاً موقعيت هاي این دنيا موقت و اعتباري است اما بعضي مواقع اين واقعيت فراموش مي شود» و بعد مثال مي آورند كه: «همه دولت ها موقت هستند اما فقط دولت بازرگان موقت ناميده مي شود، همه نمايندگان سازمان ملل هم موقتي هستند اما به آنها نماينده دائم ايران در سازمان ملل مي گويند!»

