سه شنبه بیست و پنجم تیر 1387
نقد یا جدال؟! ... ...
هر کدام از عنوان های مقاله ی ادبی خواه رمان باشد خواه داستان کوتاه و طنز و یا شعر و نثر و نظم و امثال آن و مقالات فرهنگی و سیاسی و ورزشی و...تعریفی دارند که نویسنده ی آن باید در مطلب خود از آن تعاریف که مقبول اهل فن است پا فراتر نگذاشته و پدیده های غیر معمول را بر آن نیفزاید_منظور خلاقیت های تحسین بر انگیز نیست_ مقصود رعایت آدابی ست که از دیر باز مقبول بوده و هست.به عنوان مثال همه ی ما می دانیم که نقد اگر به دور از غرض و پیش داوری و عوامل درونی افراد مثل : شیفتگیُ لجاجت ُ حسادت ُ کینه توزی و غیره باشد، می تواند راه گشا ،پیش برنده و موجب تعالی با شد.
اولآ : نوع غلط نقد ، مجوز می گیرد و باب می شود چون همان نوشته ی غیر اصولی به نوعی برای مبتدیانی که چشم به قلمها و نظریات دوخته اند به اشتباه مرجع می شود و عواقب ویران کننده ی آن به آسانی قابل پیش بینی ست . دومآ: کارهای کم عیب و نقص افراد و گروه های مطرح که مهر تایید آگاهان جامعه بر آنها زده شده خدشه دار می گردد...و باور افراد علاقمندو غیر کارشناس را نسبت به امور تخصصی تقلیل میدهد.در چنین فضاهای ایجاد شده در کنار نقد اصولی ، نقد های غیر اصولی از آثار ادبی و فرهنگی سیاسی و...و حتی افراد برجسته ی عرصه های مذکور در همه ی سطوح را شاهد خواهیم بود.
برای گرفتار نشدن در چنین گردابها یی چاره کار :
- اصول نقدرا بیاموزیم سپس به انجام آن دست بزنیم....
-نقدی که از سوی اهل فن و نظر بیان می شود باید شفاف،صادق، سازنده ، راهگشا ، و تاثیر گذار باشد . و این نوع نقد از این جهت که منصفانه است باید خودش را تایید کند یعنی: ترکیب و ساختار متن موید صداقت آن باشد.
-رعایت اخلاق در نوشته از جمله شرایط لازم یک نقد سالم برای کار ساز بودن آن است... زیرا نقدی که از روی احساسات و بدون آگاهی و علم و تجربه باشد، نقد نیست بلکه تخریب و شاید تمجیدی احساسی ست... بدون اینکه معیاری درست در دست باشد...
-همه ی ملزومات یک نقد را نمی شود اینجا بررسی کرد اما به اختصار اشاره به عمده ایی از آن خواهیم داشت:
باشد نباید وقعی نهاد زیرا رعایت اخلاق در نوشته ها و گفتار ها در زمره ی نقد،سند سلامت
آنهاست .
-در نقد صرفا به دنبال انتقاد و عیب جویی نباشیم . و پیشنهاد و جایگزینی که اصلح
بودن آن بر همگان بویژه بر اهل فن آشکار است معرفی کنیم وبه قول معروف (( لا اِله )) را بدون
(( اِلّا الله )) نیاوریم.
دیگر آنکه نقد ما رد مطلق وحربه ی عاجزانه و نیش خر مگس نباشد . دلیل نقد و رد ، ناتوانی ما بر خلق اثر نباشد بلکه نوعی آفرینش باشد.
-از شائبه ی اغراض به دور و از علم و تجربه و منطق مدد گرفته باشد.آزمون پذیر باشد، پیشنهادی که مطرح می شود مفیدتر ، قوی تر و در مرحله ی اجرا دست یافتنی و نتیجه بخش باشد و...
