تبليغاتX
گفتار سبز را از این پس با این نشانی بخوانید http://www.goftaresabz.ir/ "کن خموش این دوزخ از "گفتار سبز - لطیفه نهانی در شعر حافظ

دوشنبه بیست و ششم تیر 1385

لطیفه نهانی در شعر حافظ

 

    شعر حافظ مملو از اشارات و کنایه های ظریف و لطیف است ، در این میان اشاره های حافظ به کلام وحی از چنان ارزش و اعتباری برخوردارند که زبان او زبان غیب (لسان الغیب) و کلامش را ترجمان قرآن و خود او را حافظ قرآن می دانند .

      اشارات دقیق و کاربردهای به جا و متناسب مضامین قرآن در شعر حافظ گاهی آشکارا نمایاننده آیه ای از آیات نور و رحمت است ، امّا گاهی در چینش و مهندسی کلمات ، آن گونه بر زبانش جاری و در اوراق ماندگار دیوانش ثبت شده اند که دریافت آن نیازمند تأمل و جستاری دقیق است .

 

                                  زیر شمشیر غمش رقص کنان باید رفت   

                                 کانکه شد کشته ی او نیک سرانجام افتاد

 

    در این بیت دو نکته ظریف نهفته است که هر دو برگرفته از مضامین عالی قرآن کریم است . «نیک سرانجام» یاعاقبت به خیر ، یعنی آنکه در دنیای پس از این ، عاقبتی خوش و نیکو دارد . از جمله گروههایی از مردم که در قرآن به آنان وعده ی عاقبت به خیری داده شده است شهداء هستند .

     وَ یَستَبشِرونَ بَالَذینَ لَم یَلحَقوا بِهِم مِن خَلفِِِِِِهِم اَلّا خَوفٌ عَلَیهِم وَ لاهُم یَحزَنون . یَستَبشِرونَ بِنِعمَه مِن اللهِ وَ فَضل ...

( بشارت و مژده دهند به آن مؤمنان که به آنها نپیوسته اند و بعد در پی آنها برای آخرت خواهند شتافت که از مردن نترسند و از فوت غم دنیا هیچ غم نخورند و آنها را بشارت به نعمت و فضل خدا دهند ... ) آل عمران 170-169

    پس بشارت برای آینـده باقی بر گــروهی باد که از مـردن نمی هراسند ، زیرا این گروه اگر کشته شوند وبه دنیای دیگر بروند «نیک سرانجام» خواهند بود .

 

     اشاره دیگر این بیت عبارت «رقص کنان» است که کنایه از شادی کردن و با خوشحالی به استقبال چیزی رفتن است ، و این یعنی همان زیر تیغ شمشیر دوست رفتن است که حافظ اشاره کرده است : باید با حالت شادی به استقبال تیغ شمشیر دوست رفت و گردن نهاد . «زیر شمشیر غمش رقص کنان باید رفت » ، عبارت رقص کنان ترجمان :

 

 فَرحینِ بِما اتآهُم الله مِن فَضلِــه است یعنی : (خوشحال هستند از آنچه خداوند به آنها داده است . ) آل عمران 169

      و کلام آخر اینکه آیات مورد اشاره درست پس از این آیه قرار گرفته اند که :

 

وَ لاتَحسَبَّن الذّینَ قُتِلوا فی سَبیلِ اللهِ اَمواتاً بَل اَحیاءٌ عِندَرَبِّهم یَرزُقون .

(البته نپندارید که شهیدان راه خدا مرده اند بلکه زنده به حیات ابدی شدند و در نزدخدا متنعم خواهند بود .) آل عمران168

نوشته شده توسط محمد جعفر محمدزاده در 8 قبل از ظهر |  لینک ثابت   •